Mùa hè chiều thẳng đứng – Những mộng mị mơ màng

Mọi chuyện bắt đầu với ngày giỗ mẹ của một đại gia đình bốn chị em, tại quán nước và cũng là nhà của người chị cả, Sương.

Chiều hôm ấy, khi ba chị em đang ngồi nói chuyện trong nhà, Khanh – người chị hai – đã kể về mối tình trẻ thơ của mẹ, người đàn ông tên Phan Châu Toàn học cùng cấp 1 mà mẹ đã nói đến trước khi chết. Bố vì quá đau buồn nên 1 tháng sau cũng mất. Kiên, chồng cô, đã điều tra ra manh mối người đàn ông đó, chỉ cần vào Sài Gòn tiếp tục điều tra để xác nhận lại. Khanh nhắc đi nhắc lại rằng tất cả chỉ là giả thiết. Sương thì quả quyết rằng nó chắc chắn là có thật. Còn Liên, cô em út, lại nói rằng cô chắc chắn mẹ mình chung thủy. Mối tình ấy sau cùng vẫn là một sự mơ hồ.

Sự mơ hồ ấy dính chặt lấy những người con và cuộc đời họ.

Bốn người con và cha mẹ

Ba người con gái, mỗi người gặp một trắc trở khác nhau trong tình yêu. Trần Anh Hùng đã đặt ba người con vào những tình huống tương đồng với cha mẹ họ, để họ soi chiếu bản thân trong đó, cũng như thể hiện mối liên kết giữa cha mẹ và con cái. Bằng việc này, người xem đồng thời nhận ra được liên kết giữa các nhân vật, cũng như có thể gần hơn với những nhân vật trong phim.

Sương gặp gỡ một doanh nhân Sài Gòn tên Tuấn, trong khi Quốc chồng cô đi chụp ảnh tại Hạ Long và gặp lại người phụ nữ đã sinh cho anh một đứa con. Sương say đắm và đầy đam mê trong mối quan hệ này, và họ gặp nhau gần như mỗi ngày. Về phần Quốc, anh không cảm thấy thanh thản khi bị đè nén bởi việc phải sống hai cuộc đời. Anh nói rằng ảnh chụp thực vật đem đến sự thanh thản mà những gương mặt người không có, và trong những bức ảnh ấy, anh chỉ chụp người phụ nữ và con trai anh.

Screenshot from 2017-09-02 16:23:11.png

Trong lần đến Hạ Long, anh cảm thấy mình phải chấm dứt, mặc dù chẳng biết sẽ chấm dứt mối quan hệ nào. Cuối cùng hôn nhân vẫn mạnh mẽ hơn. Quốc yêu Sương hơn người phụ nữ làng chài, mặc dù anh luôn nói rằng yêu cả hai ngang nhau. Anh đã về hỏi vợ, để biết rằng vợ anh muốn xử lý thế nào. Còn đối với người phụ nữ kia, anh chỉ thông báo với cô. Sương cũng yêu Quốc hơn Tuấn. Ở phần cuối phim, cô nói rằng mình đã biết chồng ngoại tình, và sẽ tha thứ cho anh vì muốn cả hai trở lại, đồng thời lặng lẽ chia tay Tuấn.

Cô em thứ Khanh có một tình yêu mãnh liệt với chồng. Cô khơi ra câu chuyện về cái ấy xào tỏi và về chuyện quan hệ của vợ chồng vô cùng thoải mái. Trần Anh Hùng còn dành cho nhân vật Khanh một trường đoạn đứng trong nhà nhớ chồng. Chồng cô, nhà văn Kiên, đang gặp khó khăn với đoạn kết cuốn sách đầu tay. Anh vào Sài Gòn tìm manh mối, đồng thời cũng là để lấy cảm hứng viết cuốn sách. Khi trở về, cuốn sách đã hoàn thành một cách kỳ diệu, nhưng cũng khiến vợ anh nghi ngờ. Những con số trên tờ giấy trong túi và việc anh đã hoàn thành phần kết sách về cuộc gặp gỡ giữa một người đàn ông và một người đàn bà đã khiến vợ anh đau khổ vì nghĩ chồng mình ngoại tình.

Cô em út, Liên, liên kết với mẹ theo một cách đặc biệt hơn khi cùng lúc có tình cảm với anh trai và một chàng trai khác, dù cô còn quá trẻ con để phân biệt được tình yêu nam nữ và tình yêu với anh trai. Tình cảm này thể hiện qua sự đặc biệt thích thú của Liên với việc người khác tưởng mình và anh trai là vợ chồng. Sự non nớt và trẻ con của Liên được thể hiện rõ khi ngồi im lặng nghe hai chị nói về chuyện làm tình, và việc không biết được mình có thai hay chưa, và mong muốn có thai, vì đối với cô có thai giống như việc trưởng thành.

Screenshot from 2017-09-02 16:23:40.png

Những mộng mị mơ màng

Ngôn ngữ điện ảnh được Trần Anh Hùng sử dụng mang tính gợi mở. Ngôn ngữ gợi mở này cũng phù hợp với sự gợi mở về cuộc đời và liên kết giữa quan hệ của ba chị em với nhau và với bố mẹ.

Mối quan hệ của mẹ và ông Toàn được gợi mở dù câu chuyện không đi đến đâu và không bao giờ được giải quyết trong phim. Chính sự mơ hồ này đã gây ra đau khổ cho người bố và việc tương tự đã xảy ra với ba người con sau này. Sương cảm nhận được việc chồng mình ngoại tình, không phải do nhìn thấy người phụ nữ kia, mà do nhìn thấy đứa bé trong bức ảnh “lớn dần lên như chính cô nuôi nó trên tay”. Cảm giác của Khanh về việc ngoại tình của chồng được tạo nên chắc chắn khi cô nghe câu chuyện của chị mình, câu chuyện rằng Quốc đã khác đi sau khi trở về từ Hạ Long, đồng thời nghe chồng nói đã bất ngờ hoàn thành phần cuối cuốn sách về cuộc gặp gỡ, và cùng lúc tìm thấy tờ giấy ghi bằng son trong túi chồng. Còn Liên đau khổ khi không chắc chắn về tình yêu của Hòa, khi phải mải miết đi tìm và chờ đợi anh ta, mặc dù anh ta cũng yêu cô.

Screenshot from 2017-05-10 19:24:18.png

Trần Anh Hùng gián tiếp mô tả việc các nhân vật làm tình bằng những cảnh họ nằm ngủ cạnh nhau. Đối với ông, làm tình không chỉ là làm tình. Nó là sự kết nối rất lớn về mặt tinh thần và thể hiện sự an toàn trong cảm giác của nhân vật dành cho nhau. Không có một dấu hiệu nào nói rằng họ sẽ làm gì, chỉ có một sự gợi tả rất nhẹ sau đó, khi ta nhìn họ ngủ trong vòng tay nhau và thấy nét thanh thản dịu êm trên mặt họ. Lúc không ngủ, họ vuốt ve và hát cho nhau nghe. Trong mối quan hệ giữa Sương và Tuấn, Trần Anh Hùng đã gián tiếp mô tả việc họ làm tình qua những nụ hôn trong phòng, qua tông giọng cao hơn của Sương lúc hát và qua vết chân ướt in trên tường.

Mối liên kết giữa những người con được Trần Anh Hùng gợi tả bằng cách dựng phim và chi tiết nhỏ trong kịch bản. Những mối dây liên kết cứ chằng mắc từ người này sang người kia, tạo nên một tấm lưới mịn màng. Để tạo ra mối liên kết hữu hình giữa ba chị em, ông để họ cùng làm gà trong bữa giỗ, tắm cùng nhau, ngủ cùng nhau. Bên cạnh đó là hai trường đoạn dựng phim nối tiếp: trường đoạn một gồm cảnh Hải nhảy với Liên được xếp cạnh cảnh Sương nhảy cùng Tuấn, trường đoạn hai gồm cảnh Hải nói với Liên rằng muốn ăn khoai vì trời mưa được xếp cạnh cảnh Khanh lấy khoai ở dưới nhà lên và nằm trong lòng chồng ăn.

Nhưng tinh tế và mạnh mẽ nhất vẫn là chi tiết về câu chuyện của Hải. Cũng chính trong chiều mưa ấy Hải đã kể cho Liên về vai diễn chiều hôm đó của anh. Hải đóng vai người tình một đêm của nữ nhân vật chính. Đó là một cảnh không có thoại. Thế rồi Hải và Liên cùng nhau diễn cảnh đó. Hải tiến đến từ đằng sau, kéo tay Liên, Liên quay đầu lại và hai người nhìn nhau. Thật kỳ lạ, rốt cuộc Sương và Tuấn cũng chia tay nhau như thế.

Screenshot from 2017-09-02 16:24:25.png

Tính nữ trong một mùa hè thẳng đứng và một Việt Nam mới trong mắt Trần Anh Hùng

Trừ phần đầu và phần cuối nắng đẹp, phần giữa của bộ phim được bao trùm bởi những cơn mưa. Nếu không có mưa, sẽ có nước xuất hiện. Nước thể hiện tính nữ và tạo nên sự mềm mại cho tổng thể phim, bổ sung cho một câu chuyện có ba nhân vật chính là nữ.

Trong ba nhân vật nữ, cô em út Liên giống như biểu tượng của một Việt Nam mới trong mắt Trần Anh Hùng. Cô trân trọng những giá trị cũ – thể hiện trong việc cùng hai chị làm chuẩn bị cơm giỗ và phục vụ khách – nhưng đồng thời cũng là một con người của thời đại mới. Liên mạnh mẽ trong tình yêu khi chủ động tìm gặp chàng trai cô yêu, đến mức làm anh sợ vì cảm thấy bị lấn át. Liên còn thẳng thắn nói với hai chị mình thấy ổn với việc có thai trước khi cưới. Ở cuối phim, tình huống giữa cô và Hòa diễn ra y hệt cảnh của Hải, nhưng Liên lại là người kéo tay Hòa. Nhưng Liên rốt cuộc vẫn chỉ là một cô gái, và cô không bao giờ đủ mạnh mẽ trong tình cảm. Liên khóc và chạy đi, bỏ lại Hòa đứng nhìn theo. Nhưng rồi Liên và Hòa, cũng như những cặp đôi khác, trải qua bao đau đớn trong cuộc tình, rốt cuộc lại nhẹ nhàng nằm ngủ với nhau, giữa tiếng chim hót, giữa cây lá xanh tươi, giữa một thực tại mơ màng, giữa một mùa hè chiều thẳng đứng .

Screenshot from 2017-05-10 20:51:54.png

Advertisements

5 thoughts on “Mùa hè chiều thẳng đứng – Những mộng mị mơ màng

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s