The Lobster – Một phản biện về tình yêu

Đó là năm 2015. Đạo diễn người Hi Lạp Yorgos Lanthimos, 6 năm sau lần đầu tiên có mặt tại Cannes, trở lại liên hoan phim danh tiếng này với bộ phim nói tiếng anh đầu tiên của mình – The Lobster.

Trong “The Lobster”, tất cả con người lẫn nơi chốn đều không có tên cụ thể. Tất cả đều chỉ là biểu tượng. Khách sạn nơi những người độc thân phải chuyển đến mang tên The Hotel. Căn phòng họ bị đưa vào nếu không tìm được tình yêu mới sau 45 ngày mang tên Transformation room. Khu rừng đầy rẫy những kẻ độc thân lẩn trốn mang tên The Wood. Thành phố nơi những cặp đôi sống tên là The City. Tất cả đều không có tên cụ thể, vì đó có thể là bất kỳ khách sạn nào, thành phố nào, khu rừng nào.

Chẳng một nhân vật nào có tên, trừ nhân vật chính David (Colin Farrell).

Chắc anh đã biết quy định của khách sạn”, người phụ nữ quản lý khách sạn nói, “anh sẽ phải tìm một người bạn đời cho mình trong vòng 45 ngày, hoặc anh sẽ bị biến thành động vật. Giờ đây anh cần lựa chọn con vật anh sẽ biến thành, trong trường hợp xấu nhất.”

Tôi chọn con tôm hùm, vì nó có thể sống cả trăm năm dưới lòng đại dương và không cần bạn tình.

LobsterTransformation.0.png

Sự mỉa mai về cách chúng ta yêu và không yêu

Những kẻ không tìm được tình yêu sẽ trở thành động vật. Đó là lời của người phụ nữ quản lý khách sạn, là điều mà tất cả mọi con người trong xã hội đó đều biết.

Những người sống trong khách sạn không có tên, bị ép mặc trang giống hệt nhau mỗi ngày. Tất cả họ trông như những người làm việc công sở. Cách duy nhất phân biệt họ là những đặc điểm kỳ lạ họ dùng để tìm bạn đời. Ở thế giới này, bạn đời của một người là một ai đó có điểm gì y hệt. Vợ chồng chủ khách sạn cùng có khả năng ca hát. Anh chàng chân có tật có cô vợ quá cố với đôi chân tương tự. David có cô vợ cận thị, đã bỏ anh theo một gã cận thị khác. Họ hoàn toàn cực đoan về việc này, đến nỗi việc yêu hay không chỉ phụ thuộc vào một đặc điểm: anh chàng chân có tật bạn của David tự làm chảy máu mũi mình để yêu cô gái hay chảy máu mũi, hay khi David ra vẻ độc ác để giống người phụ nữ ác độc trong khách sạn, lựa chọn duy nhất còn lại của anh ta.

LobsterWhishawReillyFarrellHunt.0.png

Khu rừng là nơi đối ngược với khách sạn. Nếu khách sạn có những kẻ bị buộc phải tìm kiếm tình yêu hoặc không được phép làm người, trong rừng đầy rẫy những kẻ độc thân lẩn trốn, những kẻ tự đào cho mình một cái hố trong rừng để có thể nằm vào khi họ gần chết. Nếu những kẻ trong khách sạn bị cấm thủ dâm và buộc phải tìm bạn đời, thì những kẻ trong rừng bị cấm yêu nhau. Khi trốn vào rừng, David bất ngờ gặp một cô gái cận thị (Rachel Weiss), và mặc kệ quy tắc của những người trong rừng, anh và cô gái cận thị yêu nhau.

Trường đoạn sau khi David trốn khỏi khách sạn mô tả cảnh những người độc thân mò vào khách sạn ban đêm. Một cuộc trả đũa. David đến con thuyền của cặp đôi cô gái chảy máu mũi – chàng trai tật ở chân, để nói rằng anh ta luôn đập đầu vào bàn để mũi chảy máu. Thủ lĩnh nhóm độc thân (Lea Seydoux) đến phòng cặp vợ chồng chủ khách sạn, phá bĩnh cuộc hôn nhân của họ bằng một tình huống tương đối cliché: bắt người chồng bắn vợ mình nếu muốn sống, và đưa anh ta một khẩu súng không có đạn. Trường đoạn này tạo một cảm giác về sự hả hê, về sự thoải mái trong cách sống của những người độc thân, giúp tăng sức mạnh của những trường đoạn sau, khi những người độc thân trong rừng, đặc biệt là cô gái thủ lĩnh, dần bộc lộ rõ sự cực đoan. David thoát khỏi khách sạn, thoát khỏi một hệ thống, để rồi thấy mình lại mắc kẹt trong một hệ thống khác.

the-lobster.jpg

Sự phơi bày hai thế giới cường điệu

Thế giới phim mang tính hình tượng cao. Những nơi chốn, những địa điểm đều được Lanthimos đặt tên, nhưng cái tên chỉ để người xem biết rằng đó là đâu, một cái tên dựa theo đặc điểm chứ không phải tên riêng (The Hotel, The Wood, The City). Anh thẳng thừng giễu cợt cái cách mà chúng ta yêu: “Nếu cuộc sống của hai bạn không ổn, chúng tôi sẽ mang cho hai bạn một đứa con để giải quyết vấn đề” hay làm chúng ta bật cười khi mỉa mai những người độc thân cực đoan “anh hãy đào một cái hố cho riêng mình, để có thể chui vào khi nào gần chết. Nhớ lấp đất kín, kẻo chó sẽ ăn xác anh”…

Thế giới trong khách sạn là nơi tất cả bị bắt tìm kiếm người giống với mình. Lanthimos cường điệu hóa việc “con người có xu hường tìm kiếm tình yêu nhờ những điểm chung, và điều này khiến mối quan hệ bền vững hơn” thành “chỉ yêu những người có điểm giống hệt”. Những nhân vật trong The Lobster bộc lộ hết tất cả mọi thứ qua lời nói và thái độ. Họ không hề có chút ẩn ý nào. Nó phù hợp với thế giới đó, nơi đặc điểm hay cá tính của họ phải được biểu hiện ra ngoài để người khác nhìn thấy và họ có thể tìm người giống, đến nỗi David phải giả độc ác còn bạn anh ta phải liên tục làm mũi chảy máu. Còn trong khu rừng, họ bị cấm yêu nhau và bị phạt nặng hơn cả khách sạn. Để phản kháng lại một xã hội trong khách sạn, những người độc thân có một thứ giáo phái cho riêng mình. Những người trong nhóm độc thân đôi khi có xu hướng ghét bỏ những người bạn trong nhóm đột nhiên có đôi, và phá hoại mối quan hệ đó. Trong phim, điều này được cường điệu hóa và trở thành cuộc đột kích đêm vào khách sạn và những quy tắc lẫn hình phạt đối với người vi phạm (cắt môi)

the-lobster-2015-grave-scene-david-colin-farrell-review

Với thời hạn 45 ngày ngắn ngủi, ta sẽ dễ nhầm lẫn trong việc nhìn nhận David bởi không biết anh cố gắng cho điều gì. Lanthimos sử dụng slow motion để làm tôn lên những khoảnh khắc quan trọng (cảnh David bước qua phòng nhảy về phía bàn nữ để mời một cô gái nhảy cùng; cảnh anh ta chần chừ bắn người độc thân khi ở đã vào tầm ngắm; cảnh anh và cô gái cận thị trao đổi với nhau bằng ngôn ngữ của riêng họ) đối với ý nghĩa của bộ phim, ấy là hành trình đi tìm tình yêu của David giữa hai thế giới với thứ luật lệ không thể phá vỡ. David không tìm kiếm sự sinh tồn, anh tìm kiếm tình yêu.

Lối thoát nào cho chúng ta?

Khách sạn như một sự ép buộc, một sự yêu cầu của xã hội đối với người độc thân, rằng họ không được sống như thế, còn khu rừng là một sự phản kháng. Trong khu rừng không hề có hạn mức 45 ngày, David đã tìm được người anh ta yêu. Nhưng sự phản kháng đó mang trong mình một sự cực đoan. Sự phản kháng đó không hướng vào áp lực xã hội, mà hướng vào bản thân của tình yêu. Và chính sự cực đoan đó đã giết chết tình yêu của David. Khi mối tình của David và cô gái cận bị phát hiện, cô bị thủ lĩnh khu rừng đem vào thành phố và làm mù mắt. Đó là một lời thách thức của thủ lĩnh nhóm độc thân đối với những cặp đôi, như cách cô ta đã làm với vợ chồng chủ khách sạn. Cô ta muốn chứng minh tình yêu là không có thật. David, trong phần còn lại của phim, cứ mãi vẩn vơ đi tìm những điểm chung giữa hai người. Nhưng chẳng có gì. Anh bất lực, đành dẫn cô vào thành phố với hi vọng mình có thể làm được điều gì đó. Anh định chọc mù mắt mình, để cả hai có thể yêu nhau. Tình yêu của David đã được biểu hiện rõ, nhưng anh mắc kẹt trong định kiến của thế giới mà anh đã cố trốn thoát. Thế giới ấy không chỉ tồn tại trong khách sạn. Nó tồn tại trong tâm trí họ, trong cách suy nghĩ của họ. Ý niệm bản chất tình yêu đối với họ phải là một sự tương đồng, được chính thế giới đó nhồi nhét vào đầu. Ranh giới giữa tình yêu thực sự và một thứ được xã hội tạo ra trở nên lu mờ.

the lobster.jpg

Cái kết của The Lobster gợi lại cho ta câu hỏi về thứ tạo nên tình yêu trong thế giới của những con người này, mà đồng thời cũng chính là thế giới của ta. David khi ấy đứng trong nhà vệ sinh, cầm dao chuẩn bị chọc mù mắt mình, còn cô gái cận thị (giờ là cô gái mù) ngồi trong cửa hàng ăn đợi anh. Máy cứ chạy, cô gái cứ đợi, rồi màn hình đen. Chẳng một tiếng gào thét đau đớn. Lanthimos để ngỏ cái kết: liệu David sẽ tuân theo quy tắc của thế giới này, tự chọc mù mắt để tiếp tục yêu? nếu không chọc, anh có thể làm gì khác ngoài giả mù để tiếp tục tình yêu đó, trong một thế giới như vậy? Tôi nghĩ chính Lanthimos cũng tỏ ra bi quan với thế giới ấy, thế giới mà chúng ta hay các nhân vật của anh chẳng thể nào lẩn tránh được.

 

Advertisements

2 thoughts on “The Lobster – Một phản biện về tình yêu

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s